1. Жүрек-қантамырлардың ерте қартаюын болжаушы заманауи биомаркелер (әдебиет шолу)

Авторлар

  • М. Абдыкасымова Al-Farabi Kazakh National University, Almaty, Kazakhstan, Казахский Национальный Университет имени Аль-Фараби, Алматы, Казахстан, Әл-Фарабиатындағы Қазақ Ұлттық Университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-5365-5508
  • К. Абзалиев Al-Farabi Kazakh National University, Almaty, Kazakhstan, Казахский Национальный Университет имени Аль-Фараби, Алматы, Казахстан, Әл-Фарабиатындағы Қазақ Ұлттық Университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0003-2452-854X
  • Газван Бутрос University of Kent, Canterbury, UK, Университет Кент, Англия, Великобритания, Кент университеті, Англия, Ұлы Британия https://orcid.org/0000-0002-6640-6332
  • С. Абзалиева S.D. Asfendiyarov Kazakh National Medical niversity, Almaty, Kazakhstan, КазНМУ им. С.Д. Асфендиярова, Алматы, Казахстан, С.Д. Асфендияроватындағы ҚазҰМУ, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0009-0004-9802-0129
  • А. Курманова Al-Farabi Kazakh National University, Almaty, Kazakhstan, Казахский Национальный Университет имени Аль-Фараби, Алматы, Казахстан, Әл-Фарабиатындағы Қазақ Ұлттық Университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-1859-3903
  • Р. Битемирова Al-Farabi Kazakh National University, Almaty, Kazakhstan, Казахский Национальный Университет имени Аль-Фараби, Алматы, Казахстан, Әл-Фарабиатындағы Қазақ Ұлттық Университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-5228-6018
  • Д. Сундетова Al-Farabi Kazakh National University, Almaty, Kazakhstan, Казахский Национальный Университет имени Аль-Фараби, Алматы, Казахстан, Әл-Фарабиатындағы Қазақ Ұлттық Университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0003-2343-869X
  • У. Сагалбаева Al-Farabi Kazakh National University, Almaty, Kazakhstan, Казахский Национальный Университет имени Аль-Фараби, Алматы, Казахстан, Әл-Фарабиатындағы Қазақ Ұлттық Университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0001-7903-9116
  • А. Бугибаева Al-Farabi Kazakh National University, Almaty, Kazakhstan, Казахский Национальный Университет имени Аль-Фараби, Алматы, Казахстан, Әл-Фарабиатындағы Қазақ Ұлттық Университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0003-1417-2711
  • Н. Байжигитова Academy of Physical Culture and Mass Sports, Almaty, Kazakhstan, TOO «Smart Health University City», Алматы, Казахстан, TOO «Smart Health University City», Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0003-2452-854X
  • А. Кенжебаева Al-Farabi Kazakh National University, Almaty, Kazakhstan, Казахский Национальный Университет имени Аль-Фараби, Алматы, Казахстан, Әл-Фарабиатындағы Қазақ Ұлттық Университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0009-0004-2678-1922
  • М. Бауыржан Academy of Physical Culture and Mass Sports, Almaty, Kazakhstan, TOO «Smart Health University City», Алматы, Казахстан, TOO «Smart Health University City», Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0003-1244-8673

DOI:

https://doi.org/10.35805/BSK2024I001

Жүктеулер

Аңдатпа

Халықаралық тәжірибеге сүйене отырып, адамның жүрек-қантамырлары қартаюының биомаркерлерін зерттеу дің қазіргі жағдайымен мәселелеріне талдау жасалды. Қартаю–бұладамның созылмалы ауруларының, соның ішінде жүрек-қантамырлары ауруларының дамуындамаңыздықа уіпфактор болып табылатын, еріксіз, үнемі үдемелі жүретін жүйелі процесс. Жүрек-қантамырларының ерте қартаюының маркерлерін зерттеу - жүрек-қантамырлары ауруларының дамуының алдыналу, өмір сүру сапасын жақсарту және белсенді ұзақ өмір сүруді ұзарту бойынша шараларды әзірлеу дің маңызды мақсаттарының бірі болыпта былады.

Кілт сөздер

қартаю биомаркерлері, жүрек-қантамырлары қартаюының болжаушылары, қартаю теориялары, қартаю дыреттеу, ұзақ өмір сүру

Әдебиеттер тізімі

  1. Zhang ZD, Milman S, Lin JR, et al. Genetics of extreme human longevity to guide drug discovery for healthy ageing. NatMetab. Aug 2020;2(8):663672. doi:10.1038/s42255-020-0247-0
  2. Moskalev A, Proshkina E, Belyj A, Solov’ev I. Genetika stareniya i dolgoletiya. Vavilovskij zhurnal genetiki i selekcii. 2016;20(4):426-440
  3. BRYUHOVECKIJ AS, BRYUHOVECKIJ IS. Postgenomnaya teoriya stareniya cheloveka i nauchnoe obosnovanie primeneniya malomanipulirovannyh biomedicinskih kletochnyh preparatov autologichnogo kostnogo mozga dlya antistareniya, uvelicheniya prodolzhitel’nosti zhizni i dolgoletiya cheloveka
  4. Savji N, Rockman CB, Skolnick AH, et al. Association between advanced age and vascular disease in different arterial territories: a population database of over 3.6 million subjects. J Am Coll Cardiol. Apr 23 2013;61(16):1736-43. doi:10.1016/j.jacc.2013.01.054
  5. Justice JN, Ferrucci L, Newman AB, et al. A framework for selection of blood-based biomarkers for geroscience-guided clinical trials: report from the TAME Biomarkers Workgroup. Geroscience. Dec 2018;40(56):419-436. doi:10.1007/s11357-0180042-y
  6. Moreno-Villanueva M, Bürkle A. Epigenetic and redox biomarkers: Novel insights from the MARK-AGE study. Mech Ageing Dev. Jan 2019;177:128134. doi:10.1016/j.mad.2018.06.006
  7. Hirata T, Arai Y, Yuasa S, et al. Associations of cardiovascular biomarkers and plasma albumin with exceptional survival to the highest ages. Nat Commun. Jul 30 2020;11(1):3820. doi:10.1038/s41467-020-17636-0
  8. Takayama M, Hirose N, Arai Y, et al. Morbidity of Tokyo-area centenarians and its relationship to functional status. J Gerontol A Biol Sci Med Sci. Jul 2007;62(7):774-82. doi:10.1093/ gerona/62.7.774
  9. Bürkle A, Moreno-Villanueva M, Bernhard J, et al. MARK-AGE biomarkers of ageing. Mech Ageing Dev. Nov 2015;151:2-12. doi:10.1016/j.mad.2015.03.006
  10. Sebastiani P, Thyagarajan B, Sun F, et al. Age and Sex Distributions of Age-Related Biomarker Values in Healthy Older Adults from the Long Life Family Study. J Am Geriatr Soc. Nov 2016;64(11):e189-e194. doi:10.1111/jgs.14522
  11. Yoshida Y, Nakanishi K, Daimon M, et al. Alteration of Cardiac Performance and Serum B-Type Natriuretic Peptide Level in Healthy Aging. JAmCollCardiol. Oct 08 2019;74(14):17891800. doi:10.1016/j.jacc.2019.07.080
  12. Cejlikman V, Lukin A. Vliyanie okislitel’nogo stressa na organizm cheloveka. Mezhdunarodnyj nauchno-issledovatel’skij zhurnal. 2022;(31 (117)):206-211. 2. To assess the state of T-cell immunity in different types of ageing (healthy and previously pathological) and to investigate the population profile of lymphocytes, expression of activation markers, and functional state of immune cells (based on the expression of cytokines, primarily IL-6 and TNF, as the most significant markers of ageing) in different subtypes of ageing.
  13. AraiY, InagakiH, TakayamaM, etal. Physical independence and mortality at the extreme limit of life span: supercentenarians study in Japan. J Gerontol A Biol Sci Med Sci. Apr 2014;69(4):486-94. doi:10.1093/gerona/glt146
  14. Malachias MVB, Jhund PS, Claggett BL, et al. NT-proBNP by Itself Predicts Death and Cardiovascular Events in High-Risk Patients With Type 2 Diabetes Mellitus. JAmHeartAssoc. Oct 20 2020;9(19):e017462. doi:10.1161/ JAHA.120.017462
  15. Kamyshnikova LA, Efremova O. Vliyanie soputstvuyushchih zabolevanij na remodelirovanie i disfunkciyu serdca pri hronicheskoj serdechnoj nedostatochnosti s sohrannoj frakciej vybrosa. Klinicheskaya medicina. 2017;95(12):1070-1076
  16. Polunina E. Syvorotochnyj uroven’ produktov glubokogo okisleniya belkov i aktivnost’ superoksiddismutazy kak markerov oksidativnogo stressa u pacientov s hronicheskoj serdechnoj nedostatochnost’yu. Kubanskij nauchnyj medicinskij vestnik. 2019;26(1):122-130
  17. Chen DC, Potok OA, Rifkin D, Estrella MM. Advantages, Limitations, and Clinical Considerations in Using Cystatin C to Estimate GFR. Kidney360. Oct 27 2022;3(10):1807-1814. doi:10.34067/KID.0003202022
  18. Bacalini MG, Reale A, Malavolta M, et al. Ageing affects subtelomeric DNA methylation in blood cells from a large European population enrolled in the MARK-AGE study. Geroscience. Jun 2021;43(3):1283-1302. doi:10.1007/s11357-021-00347-9
  19. Mito T, Takemoto M, Antoku Y, et al. Influence of Serum Cholinesterase Levels on Patients Suspected of Having Stable Coronary Artery Disease. Intern Med. Apr 15 2021;60(8):1145-1150. doi:10.2169/internalmedicine.5719-20
  20. Zou J, Chen Z, Liang C, et al. Trefoil Factor 3, Cholinesterase and Homocysteine: Potential Predictors for Parkinson’s Disease Dementia and Vascular Parkinsonism Dementia in Advanced Stage. Aging Dis. Feb 2018;9(1):51-65. doi:10.14336/ AD.2017.0416
  21. Giovannini S, Onder G, Liperoti R, et al. Interleukin-6, C-reactive protein, and tumor necrosis factor-alpha as predictors of mortality in frail, community-living elderly individuals. J Am Geriatr Soc. Sep 2011;59(9):1679-85. doi:10.1111/ j.1532-5415.2011.03570.x
  22. Vasto S, Scapagnini G, Bulati M, et al. Biomarkes of aging. Front Biosci (Schol Ed). Jan 01 2010;2(2):392-402. doi:10.2741/s72
  23. Bulati M, Caruso C, Colonna-Romano G. From lymphopoiesis to plasma cells differentiation, the age-related modifications of B cell compartment are influenced by “inflamm-ageing”. Ageing Res Rev. Jul 2017;36:125-136. doi:10.1016/j.arr.2017.04.001
  24. Rusanova I, Diaz-Casado ME, Fernández-Ortiz M, et al. Analysis of Plasma MicroRNAs as Predictors and Biomarkers of Aging and Frailty in Humans. Oxid Med Cell Longev. 2018;2018:7671850. doi:10.1155/2018/7671850
  25. Engelfriet PM, Jansen EH, Picavet HS, Dollé ME. Biochemical markers of aging for longitudinal studies in humans. Epidemiol Rev. 2013;35(1):13251. doi:10.1093/epirev/mxs011
  26. Nteliopoulos G, Nikolakopoulou Z, Chow BHN, Corless R, Nguyen B, Dimarakis I. Lung injury following cardiopulmonary bypass: a clinical update. Expert Rev Cardiovasc Ther. Nov 2022;20(11):871-880. doi:10.108 0/14779072.2022.2149492
  27. Mourtzi N, Charisis S, Tsapanou A, et al. Genetic propensity for cerebral amyloidosis and risk of mild cognitive impairment and Alzheimer’s disease within a cognitive reserve framework. Alzheimers Dement. Sep 2023;19(9):3794-3805. alz.12980

Жарияланды

2024-05-21

Журналдың саны

№ 1 (2024)

Бөлім

Статьи